Hela Dondé
Kilka słów o najlepszych łódzkich inwestycjach urbanistycznych ostatnich lat i pierwszej nagrodzie im. Hilarego Majewskiego.
Laureaci 2025
Zrewitalizowany zespół lub obiekt:
Rozbudowa dawnego Kantora I. K. Poznańskiego
Współczesna kamienica łódzka:
Diasfera Łódzka - Etap II
Przestrzeń miejska:
Przebudowa Placu Wolności (Grand Prix)
Vox Populi:
Nova Fabryka – Kopernika 15
Laureat Nagrody "Hilary" im. Hilarego Majewskiego
prof. Marek Janiak
W 2023 roku Prezydentka Miasta Łodzi Hanna Zdanowska powołała do życia Konkurs Nagrody Architektonicznej mający na celu wyróżnienie inwestycji, które służą rozwojowi miasta w sposób godny naśladowania. Poza kryteriami estetycznymi, funkcjonalnymi czy technicznymi, mają one przede wszystkim służyć mieszkańcom i mieszkankom Łodzi oraz wpisywać się w politykę rozwoju miasta.
Konkurs organizowany jest przez Biuro Architekta Miasta. Do jego udziału architekci lub wykonawcy mogli zgłaszać swoje inwestycje, a nominowanych i laureatów w ostatecznym rozrachunku wybrało Jury. Projekty można było zgłosić w czterech kategoriach:
Do każdej z kategorii nominowano 3 inwestycje, w tej edycji konkursu nie wyłoniono zaś żadnego projektu w kategorii „rozwiązania proekologiczne”. Poza nagrodami w danej kategorii, w konkursie wyłania się także laureata Grand Prix oraz laureata Vox Populi, którego wybierają Łodzianie i Łodzianki w internetowym plebiscycie.
Rozdanie nagród I edycji odbyło się w 2023 roku w Akademickim Centrum Designu ASP na Księżym Młynie i było wydarzeniem na stosunkowo niewielką skalę, które nie odbiło się dużym echem. Do pomocy w zwiększeniu rozpoznawalności i prestiżu wydarzenia, w organizację II edycji został zaangażowany zespół Kamienicy Hilarego Majewskiego/inLodz21. W drugiej odsłonie Konkursu, którego rozstrzygnięcie miało miejsce podczas Gali Nagrody Architektonicznej 21 listopada 2025, rozpatrywano inwestycje ukończone w latach 2023-2024. Miała ona charakter dużego wydarzenia i odbyła się w wymownym miejscu – w Monopolis, czyli inwestycji nagrodzonej w poprzedniej edycji konkursu aż trzema nagrodami: Grand Prix, Vox Populi oraz jako laureat w kategorii zrewitalizowany zespół/obiekt.
Na tle nagród architektonicznych polskich miast, łódzka jest jedną z najmłodszych. Duże konkursy odbywają się od dekad w Krakowie, Warszawie, Gdańsku , Poznaniu i Wrocławiu, przy czym ten ostatni miał aż 35 edycji. Ustanowieniem swojej nagrody architektonicznej, Łódź podnosi swój prestiż i widoczność w skali Polski, plasując się niedaleko dominujących aglomeracji.
W tym artykule przybliżymy nominowane i nagrodzone inwestycje w tegorocznej edycji Nagrody Architektonicznej Prezydenta Miasta Łodzi oraz opowiemy o powołanej w tym roku Nagrodzie im. Hilarego Majewskiego.
Tworzenie nowoczesnych osiedli mieszkaniowych w murach dawnych fabryk to bardzo częsty sposób wykorzystania zruinowanych, historycznych gmachów – bardzo popularne w naszym mieście. Ogromną zasługą tego typu inwestycji jest zachowywanie i restaurowanie zabytkowej architektury, choć często modyfikowanej przez nowoczesne rozwiązania i detale. Na wyjątkową uwagę zasługują te przykłady, które łączą w sobie historię i współczesność w sposób spójny, czyli z dbałością o detale historyczne i ich odbudowę w odpowiednich proporcjach z nowoczesnymi elementami.
Takim przykładem jest Nova Fabryka – Kompleks Kopernika 15, którą Łodzianie i Łodzianki okrzyknęli najlepszą inwestycją ostatnich lat, przyznając jej nagrodę Vox Populi. Projekt obejmował przekształcenie niewielkiego kompleksu fabrycznego w eleganckie osiedle mieszkaniowe, łączącego stare z nowym w charakterystyczny dla Łodzi sposób. Osiedle powstało na zabudowanej już działce, na której znajdowała się dawna fabryka szpulek i wyrobów drewnianych, założona w 1870 roku przez Henryka Wyssa. Była jedną z pierwszych tego typu fabryk w Łodzi.
W 2018 roku, opustoszałą nieruchomość kupiła firma inwestycyjna Vision Developement, za projekt osiedla odpowiada Pracownia Projektowa Izzba – Chrabąszcz, Szczerbowski. Nieruchomość obejmowała trzy zabytkowe budynki: dwupiętrową oficynę mieszkalną i starą stróżówkę od strony ulicy oraz ukrytą w głębi działki tokarnię. Wszystkie obiekty zostały przebudowane i nadbudowane. W północnej części parceli, w miejscu rozebranego, niezabytkowego pawilonu gospodarczego, wzniesiono dwa nowe budynki stanowiące przedłużenie oficyny. Historyczne zabudowania przeszły kompleksową renowację i zostały zaadaptowane na mieszkania. Łącznie na terenie całego osiedla powstały 62 lokale – od 26-metrowych kawalerek po mieszkania o powierzchni 83 m².
Klasyczną, ceglaną bryłę budynku uzupełniono o nowoczesne stalowo-szklane elementy, które korespondują z zachowanymi schodami zewnętrznymi, znajdującymi się na ścianie budynku tokarni. Jest to wyjątkowy detal, rzadko spotykany w dzisiejszej Łodzi. Przestrzeń osiedla zagospodarowano małymi ogródkami dla mieszkań na parterze. Ogromną przemianę przeszła parterowa stróżówka, której nadano charakter lokalu usługowego. Na podstawie rysunków pochodzących jeszcze z czasów zaboru rosyjskiego odtworzono jej oryginalny wygląd, a dodatkowo powiększono ją od strony wewnętrznego dziedzińca o przeszkloną dobudówkę. Na terenie osiedla powstała również nowa pergola śmietnikowa, stylizowana na wzór historycznej zabudowy. W 2022 roku inwestycja otrzymała wyróżnienie na Europea Property Awards.
Nova Fabryka – ul. Kopernika 15. Fot. Arecki Photo
Kantor Poznańskiego przy ulicy Ogrodowej 15A był jednym z pierwszych budynków biurowych w Łodzi. Zaprojektowany przez Hilarego Majewskiego, został wzniesiony w latach 80. XIX wieku i należał do zespołu fabrycznego Izraela Kalmanowaicza Poznańskiego. Na przestrzeni dziejów był rozbudowywany i przebudowywany, w 1907 stał się bezpośrednim łącznikiem domu prywatnego (Pałacu Poznańskiego) z fabryką. Za ostatnią rewitalizację odpowiada firma Maxwell Holding, a projekt przygotowała Pracownia Archidea. Budynek kantoru, dzięki swojej malowniczej, asymetrycznej bryle nawiązuje bardziej do architektury willowej niż przemysłowej. Bezpośrednio połączony z Pałacem Poznańskiego, sąsiaduje z odrestaurowanym ogrodem, który można podziwiać z okien od strony zachodnio-północnej. Ostatnia przebudowa kantoru miała miejsce w latach 60. XX wieku. W tej formie funkcjonował aż do 2021 roku, kiedy to rozpoczęto jego czwartą rozbudowę.
Poza precyzyjnym odrestaurowaniem wnętrz i pracami konserwatorskimi, projekt przebudowy obejmował nadbudowę przeszklonej antresoli na trzecim piętrze oraz stworzenie drewnianego tarasu widokowego na dachu. Z jego poziomu rozpościera się widok na cały dawny zespół fabryczny I.K. Poznańskiego – dziś tętniące życiem Centrum Manufaktura, Hotel Andel’s oraz Pałac Poznańskiego – siedzibę Muzeum Miasta Łodzi. Na pięciu starannie odrestaurowanych kondygnacjach mieszczą się teraz przestrzenie biurowe i usługowe, co sprawia, że Kantor nigdy nie zmienił swojej funkcji – przez niemal 150 lat działa jako budynek biurowy. Obecna modernizacja stanowi kolejny etap rozwoju tej historycznej przestrzeni. Precyzja i dbałość o detale w przebudowie Kantoru oraz subtelne połączenie ich z nowoczesnymi rozwiązaniami przeważyły o przyznaniu mu Nagrody Architektonicznej w kategorii „Zrewitalizowany obiekt”.
Dawny Kantor I.K. Poznańskiego, ul. Ogrodowa 15A. Fot. Arecki Photo
Biblioteka Secesja przy Zachodniej 76 powstała w niszczejącej przez wiele lat oficynie kamienicy wybudowanej na początku XX wieku w stylu secesyjnym. To jedyny zachowany element stojącej kiedyś na działce kamienicy, front oraz pozostałe oficyny zostały zburzone w ramach poszerzania ulicy Zachodniej. Ta niewielka oficynka jest jednym z niewielu zachowanych przedstawicieli stylu secesyjnego w Łodzi. W celu ocalenia tego historycznego obiektu, powstał projekt jej rewitalizacji oraz założenia w tym miejscu filii łódzkiej Biblioteki Miejskiej. Przeprowadzono prace konserwatorskie oraz roboty budowlane, które przywróciły budynkowi funkcjonalność oraz dawny blask, wraz z przekształceniem przestrzeni na miejsce kultury i użyteczności publicznej. Za projekt rewitalizacji odpowiada pracownia projektowa Arta. W precyzyjnie odrestaurowanych, zabytkowych wnętrzach dawnej oficyny działa dziś Biblioteka Secesja Archihub, która stała się ważnym miejscem na kulturalnej mapie Łodzi.
Biblioteka Secesja, ul. Zachodnia 76. Fot. Arecki Photo
New Iron, czyli łódzki Flatiron w wersji supernowoczesnej, to robiąca wrażenie realizacja mieszcząca się na wąskim styku rozwidlenia ulicy Struga. Inwestycja firmy Bona Fide Development łączy w sobie design i funkcjonalność. Nowoczesny, butikowy apartamentowiec wyróżnia się na tle otaczającej architektury zwężającą się szklaną bryłą z narożnym zaobleniem, przypominająca żelazko. Budynek został zaprojektowany przez wielokrotnie nagradzanego architekta Marcina Tomaszewskiego z pracowni REFORM Architekt. Mieszczą się tu wysokiej klasy apartamenty od 42 do 123 m², a także penthouse’y o powierzchni sięgającej nawet 220m². Niektóre z apartamentów mają dostęp na prywatny rooftop, windę czy też wyjątkową panoramę z zaokrąglonej witryny. New Iron, nagrodzony tytułem European Property Awards, jest reprezentantem nowoczesnej architektury mieszkaniowej o luksusowym standardzie, jego niestandardowy kształt, jak podkreślają inwestorzy, nawiązuje do rozwoju i myślenia poza schematami.
New Iron, ul. Struga 22. Fot. Arecki Photo
Diasfera Łódzka to pierwsza inwestycja firmy Duda Developement w naszym mieście i, jak podkreślają, największe z ich dotychczasowych przedsięwzięć mieszkaniowych. Obejmuje kilka działek między ulicami Kilińskiego i Targową. Inwestycja budowana jest etapami – działki zabudowywane są w innym czasie a projekty przygotowują inne pracownie architektoniczne. Zachowana jest jednak spójność i wysoki standard wykończenia.
Inwestycja budowana jest etapami, tu bohaterem jest Etap II, zaprojektowany przez architekta Marcina Sztajerowskiego z pracowni STAAM Architekci. Kompleks mieszkalny przedłuża pierzeję Etapu I, która kończy się narożnikiem wychodzącym na ulicę Kilińskiego. Charakteryzuje się odrębnością fasad, urozmaiconych nowoczesną kolorystyką. Firma projektowa podkreśla, że jest to nawiązanie do tradycyjnej łódzkiej zabudowy kamienicznej, wpisującej się w pierzeję ulicy. Etap II Diasfery Łódzkiej obejmuje 245 mieszkań – wszystkie z nich zostały sprzedane. Elementem wyróżniającym dla tego etapu jest ciąg lokali usługowych na parterze ON Diasfera.
Zadbano o części wspólne mieszkańców – na dziedzińcu znajdują się ławki i stoliki zachęcające do sąsiedzkich spotkań. Umieszczono tu także półkę do bookcrossingu, czyli wymiany książek. Ścianę prowadzącą na dziedziniec zrobi mural autorstwa Maćka Polaka.
Diasfera Łódzka, ul. płk. Jana Kilińskiego 138. Fot. Arecki Photo.
Inwestycja firmy Echo Investement – R4R Łódź Kilińskiego to blok mieszkaniowy działający w programie mieszkań na abonament pod marką Resi4Rent. Koncepcja firmy PF Projekt zakładał zachowanie fasady niszczejącej kamienicy, na zakupionej działce. Front odrestaurowano i obudowano go nowoczesną, potężną bryłą osiedla sięgającą w głąb działki. Budynek w swojej najwyższej części posiada 11 kondygnacji, a najniższej 5, łącznie powstało tu 291 mieszkań. R4R Kilińskiego mieści się z korzystnej lokalizacji, w ścisłym Śródmieściu przy trasie W-Z, a od ulicy Piotrkowskiej dzieli go krótki spacer.
R4R – ul. Kilińskiego 127. Fot. Arecki Photo
Przebudowa Placu Wolności była jedną z najbardziej dyskutowanych inwestycji ostatnich lat. Jego historyczne znaczenie dla miasta i długotrwały remont (oraz komplikacje z nim związane) podniosły znacznie oczekiwania mieszkanek i mieszkańców Łodzi, a także wystawiły na krytyczne oko środowiska architektonicznego. Po otwarciu Placu do użytku, w marcu 2024 roku, podniosły się liczne dyskusje. Opinii jest wiele, lecz werdykt widoczny – Plac Wolności stał się stałym miejscem spotkań i pobytów Łodzianek i Łodzian. Ludzie chcą i lubią tam przebywać – to stało się podstawą dla decyzji o wręczeniu tej inwestycji Grand Prix w tegorocznym konkursie na Nagrodę Architektoniczną.
To jedna z tych realizacji, które najlepiej pokazują, jak zmienia się nasze myślenie o mieście. Miejsce, które jeszcze niedawno pełniło funkcję zabetonowanego parkingu i miejskiej „wyspy ciepła”, zostało przekształcone w zieloną, przyjazną przestrzeń publiczną – nowy salon miasta, w którym spotykają się Łodzianki, Łodzianie i goście. Dzięki decyzjom miasta oraz pracy projektowej konsorcjum pracowni mamArchitekci i A2P2 architecture & planning Plac Wolności odzyskał status serca Łodzi.
Kluczową ideą tej przemiany było odejście od dominacji ruchu samochodowego na rzecz komunikacji zbiorowej, pieszych i rowerzystów. Ograniczono parkowanie, uporządkowano układ transportowy, a ruch tramwajowy skupiono w północnej części placu. W zamian oddano mieszkańcom kameralną, rekreacyjną przestrzeń codziennego użytku, urozmaiconą o fontannę posadzkową, urządzenia do zabawy, odnowiony historyczny zdrój z funkcją pitną, odrestaurowane słupy oświetleniowe oraz przeszklony pawilon wejściowy do Muzeum Kanału „Dętka”. Największą zmianę przyniosło wprowadzenie zieleni i rozwiązań opartych na naturze. Na placu pojawiły się drzewa oraz zieleńce, które realnie poprawiają komfort klimatyczny.
Ta realizacja w sposób modelowy łączy ochronę dziedzictwa z odpowiedzią na współczesne wyzwania klimatyczne i społeczne. Przywraca środek ciężkości centrum Łodzi, ożywia sąsiednie ulice, w tym najbliższy odcinek Piotrkowskiej.
Plac Wolności. Fot. Arecki Photo
Podobnie jak w przypadku Placu Wolności, na efekty remontu Parku Staromiejskiego (czy też Parku Śledzia) z niecierpliwością. To kolejny przykład niezwykle ważnej historycznie i kulturowo przestrzeni, której remont musi uwzględniać funkcjonalność, zieleń, infrastrukturę rekreacyjną, a także pamięć o dziedzictwie Zaginionego Kwartału.
Rewitalizacja Parku Staromiejskiego to przykład, jak można połączyć nowoczesną przestrzenią miejską z pamięcią miejsca. Przebudowano aleje spacerowe, tworząc nową oś widokową od ulicy Zachodniej ku zbiornikowi wodnemu, śladem dawnego koryta Łódki, a wejścia od strony ulicy Wolborskiej dostosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Park zyskał także funkcjonalne połączenie z Rynkiem Starego Miasta poprzez system iluminacji. Powstał nowy, bezpieczny plac zabaw z podziałem na strefy wiekowe, doposażono siłownię, urządzono boisko do gry w bule, stoły do szachów i ping-ponga, skatepark oraz zielony amfiteatr. Szczególną wagę przyłożono do zieleni – zrewitalizowano trawniki, wprowadzono nowe nasadzenia drzew, krzewów i kwiatów. Rewitalizacja obejmuje wiele nawiązań do historii tego miejsca, alejki zostały wytyczone śladem dawnych ulic, wiosną park rozkwita żółtymi żonkilami w miejscu stojących niegdyś tam kamienic. Od ulicy Północnej do parku zaprasza obiekt-brama będący nawiązaniem do historycznego wejścia do pasażu Eliasza Karo, w którym handlowano rybami. W Łodzi tego typu rozwiązania są przyjmowane bardzo entuzjastycznie, a jeśli chodzi o użytkowość i przystępność parku – zdały test. Spędza tu czas mnóstwo ludzi, od dzieciaków na rowerach, przez mamy z wózkami i psy w psim parku, po grających w szachy codziennie w ciepłe dni.
Inwestycja o wartości 33,87 mln zł, zrealizowana przez firmę Park-M Poland Sp. z o.o., jest częścią obszarowej rewitalizacji centrum, współfinansowanej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Projekt rewitalizacji przygotowała firma 3d Architekci we współpracy z M+Projekt.
Park Staromiejski. Fot. Arecki Photo.
Nazwa tego niewielkiego skweru mieszczącego się na skrzyżowaniu ulic Legionów i Cmentarnej została nadana skwerkowi będącym ówcześnie skrawkiem betonu i zieleni. Poza uhonorowaniem 40-lecia Komitetu Obrony Robotników, radni zapewnili temu miejscu byt. Obawiano się, że niewykorzystana przestrzeń na styku ulic, zamieniona zostanie w przejazd tramwajowy lub ulicę. Tę niewielką wylewkę betonu z krzaczkiem nazwano więc im. KOR, co podniosło rangę miejsca i prosiło się o rewitalizację.
Skwer został zrewitalizowany w ramach gruntownej rewitalizacji ulic Cmentarnej i Legionów. Przeprowadzono prace brukarskie, wykonano również nasadzenia zieleni, a także obniżono krawężniki i położono nową nawierzchnię. Odnowiony skwer stał się przyjazną, zieloną i bezpieczną przestrzenią do spędzania wolnego czasu. Na placu zasadzono drzewa, krzewy i byliny, o które dbać będzie automatyczny system nawadniania. W centralnym punkcie zamontowano podświetlaną fontannę posadzkową. Wokół stanęły ławki, źródełko wody pitnej i kosze na odpady. Na skwerze powstało przejście dla pieszych zlokalizowane za przystankiem na ul. Cmentarnej. Za projekt rewitalizacji obszaru Legionów/Cmentarna odpowiada firma BPK Poznań.
Skwer im. Komitetu Obrony Robotników. Fot. Arecki Photo
Podczas uroczystej Gali w Monopolis, pierwszy raz wręczyliśmy nagrodę „Hilary”, czyli wyróżnienie im. Hilarego Majewskiego, które przyznawane będzie wyjątkowo zasłużonym dla polskiej architektury i urbanistyki. Laureatem pierwszej edycji nagrody jest prof. Marek Janiak, który został doceniony za swój dorobek i osiągnięcia twórcze. Nagrodę wręczył wiceprezydent Adam Pustelnik.
Profesor Marek Janiak urodził się w Łodzi, tu ukończył liceum, i tu, na Politechnice Łódzkiej, w Instytucie Architektury i Urbanistyki, obronił dyplom pod kierunkiem prof. Ludwika Mackiewicza. Od 1979 roku jest związany z tą uczelnią jako dydaktyk, współtworząc kolejne pokolenia architektów. Jest profesorem sztuk plastycznych, czynnym projektantem, autorem i współautorem wielu realizacji architektury i wnętrz, w tym licznych adaptacji budynków historycznych w śródmieściu Łodzi do nowych funkcji.
Jest również artystą multimedialnym, współzałożycielem legendarnej grupy „Łódź Kaliska”. Od początku lat 90. współkształtował jedną z głównych osi tożsamości współczesnej Łodzi – ulicę Piotrkowską. Jako współzałożyciel i wieloletni prezes Fundacji Ulicy Piotrkowskiej. W 2011 roku został Architektem Miasta Łodzi. Przez trzynaście lat prowadził miasto przez najważniejszą od czasów Majewskiego falę przekształceń przestrzennych: projekty Nowego Centrum Łodzi, programy rewitalizacji śródmieścia, woonerfy, zielone podwórka, porządkowanie chaosu reklamowego, liczne konkursy i debaty o przestrzeni publicznej.
Przyznając nagrodę im. Hilarego Majewskiego uhonorowaliśmy profesora Marka Janiaka jako twórcę, architekta, artystę i pedagoga, którego działalność znacząco wpłynęła na wizerunek Łodzi.
Statuetkę nagrody im. Hilarego Majewskiego zaprojektował i wykonał rzeźbiarz Ryszard Henryk Chojnacki.
Dowiedz się o nadchodzących wydarzeniach
i wystawach. Subskrybuj naszego newslettera
i bądź na bieżąco.
